Lục Vị Địa Hoàng Hoàn- Ai không nên dùng?
Những đối tượng không nên dùng hoặc cần thận trọng khi dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn không phải là một loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe mà ai cũng có thể tùy tiện dùng để bồi bổ.
Đây là một bài thuốc có phạm vi ứng dụng và đối tượng sử dụng tương đối rõ ràng. Nếu dùng kéo dài hoặc dùng không đúng thể trạng, không đúng chứng trạng, không những không mang lại lợi ích mà còn có thể gây ra các vấn đề sức khỏe.
Dưới đây là nội dung tổng hợp về những đối tượng không nên sử dụng hoặc cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn.
1. Nhóm người có tỳ vị hư hàn
Trong các tài liệu cổ có nhắc tới nguy cơ khi dùng địa hoàng không đúng đối tượng hoặc dùng kéo dài. Một số sách ghi nhận rằng việc lạm dụng địa hoàng trong thời gian dài có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Nguyên nhân được cho là vì địa hoàng có tính chất đặc, nặng và khá nê trệ. Nếu chức năng vận hóa của cơ thể yếu, đặc biệt là khi thận khí hoặc tỳ vị không đủ sức chuyển hóa, rất dễ sinh ra các vấn đề bất lợi.
Đối với người tỳ vị hư hàn, thường có các biểu hiện như:
• Ăn uống kém, không thấy ngon miệng.
• Dễ đầy bụng, chướng bụng sau ăn.
• Đại tiện lỏng, phân không thành khuôn kéo dài.
• Thường xuyên tiêu chảy hoặc phân nhão.
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn là bài thuốc có tính tư âm và khá nê trệ. Nếu những người có tỳ vị hư hàn sử dụng, rất có thể sẽ làm tăng thêm gánh nặng cho hệ tiêu hóa, khiến chức năng tiêu hóa và hấp thu của tỳ vị càng suy giảm hơn.
2. Nhóm người thể thấp nhiệt và đàm thấp
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn chủ yếu có tác dụng tư âm, bồi bổ âm dịch. Đối với những người vốn đã có thấp khí hoặc thấp nhiệt trong cơ thể, việc sử dụng bài thuốc này cần đặc biệt thận trọng.
Các biểu hiện thường gặp của thấp nhiệt hoặc thấp khí bao gồm:
• Lưỡi có rêu vàng, dày và nhớt.
• Đại tiện dính bồn cầu, khó trôi.
• Cơ thể nặng nề, mệt mỏi, hay buồn ngủ.
• Đầu óc không tỉnh táo, cảm giác uể oải kéo dài.
Nếu những người thuộc thể trạng này sử dụng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn, có thể khiến tình trạng thấp tà trở nên nặng hơn, đàm thấp dễ tích tụ nhiều hơn, từ đó làm các triệu chứng hiện có trở nên trầm trọng (càng bốc hỏa)
Một số tài liệu về điều dưỡng người có sỏi thận cũng nêu quan điểm rằng đối với thể chất thấp nhiệt, cần ưu tiên thanh nhiệt, lợi thấp và hóa thấp trước. Chỉ sau khi tình trạng thấp nhiệt được cải thiện mới cân nhắc các biện pháp bồi bổ phù hợp. Không nên vừa có thấp nhiệt rõ rệt đã vội vàng sử dụng các phương pháp tư âm bồi bổ.
3. Người có thể chất dương hư
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn chỉ dùng cho thận âm hư.
Những người sợ lạnh, tay chân lạnh quanh năm, thường xuyên thức dậy đi tiểu đêm nhiều lần phần lớn thuộc chứng thận dương hư.
Nếu chỉ dùng riêng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn để tư âm thì chẳng khác nào càng bổ thì dương khí càng hao tổn, cảm giác khó chịu của cơ thể càng tăng lên.
Theo các tài liệu về điều dưỡng tỳ thận dương hư, trọng tâm điều dưỡng của nhóm thể chất này là ôn bổ dương khí, không được chỉ tư âm bồi bổ.
4. Người khỏe mạnh, không có vấn đề sức khỏe rõ ràng hoặc người còn thực hỏa trong cơ thể chưa được giải quyết.
Phần lớn vấn đề sức khỏe của người hiện đại bắt nguồn từ áp lực tinh thần lớn, cảm xúc bị dồn nén, khí cơ không được điều đạt, chứ không nhất thiết là do thận hư cần phải bồi bổ.
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn ban đầu là phương thuốc do thầy thuốc nhi khoa thời cổ sử dụng để điều trị chứng “dương cường bất đảo” ở trẻ em. Vốn dĩ đây không phải là sản phẩm dùng để dưỡng sinh hằng ngày hay thực phẩm bồi bổ thông thường.
Đối với người khỏe mạnh, nếu tùy tiện sử dụng trong thời gian dài, tài liệu cho rằng có khả năng xuất hiện những phản ứng bất lợi liên quan đến việc dùng địa hoàng kéo dài, bao gồm nguy cơ được mô tả trong các y thư là “cửu phục địa hoàng bạo vong” (lâu ngày dùng địa hoàng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng).
PHÂN TÍCH CHI TIẾT 1. Hai tác hại chính của việc dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn không đúng cách: thuốc quá nê trệ làm hại tỳ vị và dùng sai chứng khiến tà khí bị giữ lại trong cơ thể
Theo nội dung trong sách “Khúc Lê Mẫn giảng giải Hoàng Đế Nội Kinh”, những nguy cơ của việc sử dụng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn tùy tiện chủ yếu nằm ở hai điểm sau:
• Tác hại thứ nhất: Dược tính quá nê trệ, làm ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa của tỳ vị.
Tài liệu cho rằng những người sử dụng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn liên tục trong thời gian dài có thể xuất hiện hiện tượng được mô tả trong y thư cổ là “cửu phục địa hoàng bạo vong chứng”. Một trong những biểu hiện được nhắc đến là toàn thân đổ mồ hôi nhờn như dầu khi qua đời.
Theo cách giải thích của tài liệu, nguyên nhân nằm ở chỗ địa hoàng có tính chất đặc, nặng và rất khó tiêu hóa. Khi thận khí không đủ sức vận hóa, cơ thể không thể chuyển hóa hết lượng thuốc được đưa vào. Lúc này, thuốc bổ không những không giúp ích mà ngược lại còn tiếp tục tiêu hao chính khí, đặc biệt là thận khí. Nếu kéo dài, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Đối với những người vốn có tỳ vị yếu, khả năng tiêu hóa và hấp thu kém thì càng khó tiếp nhận được những loại thuốc bổ có tính chất dày, nặng như vậy.
• Tác hại thứ hai: Khi trong cơ thể đang có thấp nhiệt hoặc thực hỏa mà vẫn tùy tiện bồi bổ thì chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa.
Tài liệu lấy Tri Bá Địa Hoàng Hoàn làm ví dụ. Đây là bài thuốc được phát triển từ Lục Vị Địa Hoàng Hoàn bằng cách gia thêm tri mẫu và hoàng bá để tăng tác dụng thanh nhiệt, tư âm.
Tuy nhiên, tài liệu không đồng tình với quan điểm cứ thấy có biểu hiện “nóng trong” là dùng thuốc để ép hạ hỏa.
Theo quan điểm dưỡng sinh hướng điều dưỡng đúng nên là “dẫn hỏa quy nguyên”, đưa phần hỏa đang bốc ngược trở về vị trí vốn có, chứ không phải chỉ dựa vào các thuốc tư âm để đè ép triệu chứng.
Nếu một người có các biểu hiện như:
• Miệng đắng.
• Nước tiểu vàng.
• Rêu lưỡi vàng và nhớt.
thì đây là biểu hiện của thực hỏa hoặc thấp nhiệt đang tồn tại trong cơ thể.
Trong trường hợp đó, nếu tiếp tục dùng Lục Vị Địa Hoàng Hoàn – vốn là bài thuốc có tính chất khá nê trệ – thì chẳng khác nào tiếp tục bổ sung thêm “nhiên liệu” cho phần hỏa đang tồn tại bên trong, khiến các triệu chứng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn.
2. Những nhóm người cần đặc biệt thận trọng tốt nhất nên tránh sử dụng
2.1 Người có chức năng tỳ vị kém
Những người thường có các biểu hiện như:
• Ăn uống không ngon miệng.
• Ăn xong dễ đầy bụng.
• Đại tiện mềm nhão, không thành khuôn.
Theo các tài liệu về điều dưỡng sơ can kiện tỳ, nhóm người này nên tạm thời tránh sử dụng các loại dược liệu hoặc bài thuốc có tính chất quá bổ dưỡng, nê trệ, bao gồm cả Lục Vị Địa Hoàng Hoàn.
2.2 Người hiện đại ở trạng thái sức khỏe xuống dốc, thường xuyên căng thẳng, uất ức, thuộc thể chất khí uất hoặc đàm thấp
Phần lớn người hiện đại do thường xuyên căng thẳng, tâm trạng không vui vẻ, cảm xúc bị dồn nén trong thời gian dài nên dần hình thành các vấn đề như:
• Khí uất.
• Đàm thấp.
• Thấp nhiệt.
Đối với nhóm người này, hướng điều dưỡng nên ưu tiên:
• Sơ can lý khí.
• Hóa đàm.
• Trừ thấp.
Không cần vội vàng bổ thận.
Tài liệu cho rằng dược tính nê trệ của Lục Vị Địa Hoàng Hoàn có thể làm tình trạng ứ trệ và thấp khí trong cơ thể trở nên nặng hơn.
2.3 Trẻ em khỏe mạnh bình thường (không phải trường hợp cấp chứng)
Theo tài liệu, Lục Vị Địa Hoàng Hoàn ban đầu là phương thuốc do danh y nhi khoa đời Tống là Tiền Ất sử dụng chuyên biệt để điều trị chứng “dương cường bất đảo” ở trẻ em trong những trường hợp cấp chứng.
Chỉ khi xuất hiện đúng loại bệnh chứng này mới sử dụng.
Phần lớn trẻ em bình thường không mắc tình trạng nói trên.
Nếu tùy tiện sử dụng, tài liệu cho rằng có thể làm rối loạn quá trình sinh trưởng tự nhiên của dương khí, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của trẻ.
2.4 Người trung niên và cao tuổi bị liệt dương nhưng chưa được biện chứng rõ ràng mà tự ý sử dụng
Quan niệm “Lục Vị Địa Hoàng Hoàn có thể chữa liệt dương” là một sự hiểu lầm khá phổ biến.
Vì phần lớn các trường hợp liệt dương ở người trung niên và cao tuổi có liên quan đến:
• Thận dương hư.
• Can khí uất kết.
• Huyết ứ trong cơ thể.
• Áp lực tinh thần kéo dài.
Trong khi đó, Lục Vị Địa Hoàng Hoàn chỉ có tác dụng tư âm.
Nếu không đúng chứng mà vẫn sử dụng, càng dùng bệnh tình càng dễ trở nên nghiêm trọng hơn.
NHỮNG ĐIỂM QUAN TRỌNG CẦN GHI NHỚ
Không phải thuốc bổ thận dùng cho mọi trường hợpLục Vị Địa Hoàng Hoàn chỉ dành cho chứng thận âm hư, không thể xem là một loại thuốc bổ thận đa năng hay thực phẩm bảo vệ sức khỏe mà ai cũng có thể sử dụng.
Theo tài liệu, nếu so sánh thì Kim Quỹ Thận Khí Hoàn có thêm quế chi và phụ tử, vừa hỗ trợ phần âm vừa hỗ trợ phần dương. Về mặt phối ngũ, cách kết hợp này được cho là phù hợp với nhiều trường hợp cơ thể suy nhược hơn.
Chỉ dùng khi đúng chứngChỉ nên sử dụng khi được thầy thuốc Đông y khám, bắt mạch và xác định rõ là thận âm hư.
Các biểu hiện thường được nhắc tới gồm:
• Thường xuyên khô miệng, khô họng.
• Lòng bàn tay và lòng bàn chân nóng.
• Lưỡi đỏ, ít rêu lưỡi.
• Mạch tế và sác (nhỏ và nhanh).
Đồng thời chức năng tiêu hóa, hấp thu của tỳ vị vẫn bình thường.
Chỉ trong trường hợp như vậy mới phù hợp để sử dụng.
Triệu chứng cải thiện thì nên ngừng thuốcNgay cả khi đã được xác định là thận âm hư và phù hợp sử dụng, cũng nên bồi bổ từ từ với lượng thích hợp.
Khi các biểu hiện âm hư đã cải thiện thì cần giảm dần liều lượng hoặc ngừng thuốc.
Không nên sử dụng liên tục quanh năm và phụ thuộc vào việc uống thuốc để bồi bổ.
Nguyên tắc an toàn khi dùng thuốcTrước khi sử dụng cần tham khảo ý kiến của thầy thuốc Đông y có chuyên môn.
Tuyệt đối không nên tự ý mua về sử dụng trong thời gian dài.
Những lựa chọn bồi bổ an toàn và ôn hòa hơn
Đối với người tỳ hư, thấp khí nặng hoặc âm hư nhưng đồng thời còn kèm thấp nhiệt, tài liệu cho rằng không nên vội vàng dùng thuốc tư âm.
Trong sinh hoạt hằng ngày có thể ưu tiên các thực phẩm như:
• Hoài sơn.
• Ngân nhĩ.
• Bách hợp.
• Dâu tằm.
Đây là những thực phẩm được xem là ôn hòa hơn.
Nếu cần dùng thuốc, có thể tham khảo ý kiến thầy thuốc để cân nhắc và biện chứng giữa các phương án điều trị. Tài liệu có nhắc đến Tả Quy Hoàn như một lựa chọn để đối chiếu, đồng thời cho rằng bài thuốc này thiên về bồi bổ hơn và không có các vị thuốc mang tính tả hạ như trong Lục Vị Địa Hoàng Hoàn. Tuy nhiên việc lựa chọn vẫn cần dựa trên biện chứng cụ thể của từng người.
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn là thuốc dùng để điều trị bệnh, không phải thực phẩm bảo vệ sức khỏe hay sản phẩm dưỡng sinh có thể dùng tùy tiện hằng ngày.
Những người tỳ vị hư hàn, cơ thể có thấp nhiệt, đàm thấp hoặc dương hư là các nhóm cần đặc biệt tránh hoặc thận trọng khi sử dụng.
Việc dùng thuốc không đúng thể trạng tiềm ẩn không ít rủi ro. Chỉ nên sử dụng sau khi đã được thầy thuốc Đông y thăm khám, biện chứng rõ ràng và hướng dẫn cụ thể.
Bài viết mới cập nhật
Lục Vị Địa Hoàng Hoàn- Ai không nên dùng?
Những đối tượng không nên dùng hoặc cần thận trọng khi [...]
Dưỡng tâm- nội lực đi qua mùa hè nhẹ nhàng
Để an nhàn đi qua mùa hè, đừng quên dưỡng tâm. [...]
Giúp trẻ thoát khỏi táo bón
Khi một chiếc em bé sợ đi ngoài…mẹ khóc đó không [...]
9 ưu điểm của viên hoàn mè đen cửu chưng cửu sái TBYL
Viên hoàn mè đen cửu chưng cửu sái TBYL xoay quanh [...]